Een onderzoek naar presentatievormen
van het kunstenaarsboek.

Het boek op de leestafel. /// Het gesloten archief. /// Het boek in een doos. /// Het open archief. ///
Het boek in de schappen. /// Het boek letterlijk betreden. /// Het boek op de grond onder ijzeren platen.
/// Het boek in een intieme ruimte. /// Het boek als installatie in 2 aangrenzende ruimtes. /// Het boek
in een werkruimte. /// Het boek als object waar je langs loopt. /// Het boek als concept voor een ruimte.

close

deelnemer: Ton Martens [# 01].


Ton MartensTon MartensTon MartensTon MartensTon MartensTon Martens

Ver-halen in de tijd

Boeken betekenen voor Ton Martens iets vanzelfsprekends. Ze hoorden er altijd bij. Zijn vader had er veel, te veel. Na een zorgvuldige selectie bleef er een gedeelte over dat weg kon. Nóg ziet hij de stapels die zolang in de badkamer van het ouderlijk huis waren ondergebracht. Het is met name de dikke duim van de opkoper die Ton nog voor zich ziet. Daar hing de halter aan waarmee hij de onmetelijke hoeveelheid boeken woog. Hij beziet boeken meer nog als object, dan als iets waaruit gelezen kan worden. Als kind bekrast hij de platen in een boek over de Boerenoorlog in Zuid-Afrika. Het boek verdwijnt via de badkamer en de opkoper uit de herinnering en jaren later komt hij het ergens op de middelbare school weer tegen. Een schok van herkenning, maar ook een magisch gevoel van tijd en handeling weergevend.

lees verder.verberg content.

Ton Martens is opgeleid als grafisch ontwerper aan de Academie St. Joost in Breda in de jaren zestig. Na de opleiding werkt hij bij een ontwerpbureau in Londen, daarna gaat hij in Nederland verder. Na een periode in de psychiatrie te hebben gewerkt – vanuit de wens om met mensen te werken – keert hij terug naar het grafische vak en gaat op free-lance basis aan de slag bij het Gemeentemuseum in Den Haag. Affiches, katalogi, uitnodigingen. Begin jaren tachtig schrijft Ton zich in bij de Rijksakademie in Amsterdam. Geïnspireerd door zijn etsende begeleiders Sipke Huismans en Pieter Holstein begint hij aan het maken van tekeningen die hij in boekvorm presenteert. Op de eerste dag van de Rijksakademie - 13 september 1980, om precies te zijn – raapt hij op weg van huis naar de academie onderweg snippers papier van de straat op en brengt die samen in een boekje. Daarna volgen er meer. Ton Martens houdt ervan om regelmaat in de chaos te scheppen. Een stapel ongeordend verkrijgt structuur door middel van inbinden. Iedere bladzijde kan iets anders bevatten, of zoals Ton het zelf zegt: het wordt een soort ‘superpostzegelverzameling’. Door ombladeren wordt stap voor stap een verhaal verteld. Het boek geeft hem de mogelijkheid tot opsomming, archivering. Waarbij het letterlijke gewicht vaak een verbeelding van energie kan geven. Boeken van Ton Martens zijn regelmatig op tentoonstellingen en beurzen in te kijken. Waarbij ze wel met een zekere zorg behandeld dienen te worden.

Zo’n 20 jaar al werkt Ton met de frottage-techniek, waarbij een vel papier op een ondergrond gelegd wordt. Met behulp van vetkrijt wordt de onderliggende afbeelding zichtbaar gemaakt. Het frotteren is voor hem een mooi middel om te registreren. Alles wordt op ware grootte weergegeven. Het is ook het tactiele element dat hem hierin aanspreekt. Ton heeft o.a. een aantal reizen naar Japan gemaakt en daar elementen uit de geschiedenis van dat land vastgelegd. Zowel historische fragmenten als wel restanten van de aardbeving in Kobe komen in beeld. De weergave van zo’n vel papier met afdruk heeft iets magisch. Het heeft alles met ‘daar’ te maken: het object is ver weg, zowel in tijd als plaats. Met het frotteren wordt iets daarvan teruggehaald. Waarbij ook de maker onderdeel van de tijd uitmaakt. In de loop der jaren heeft Ton onmiskenbaar frottage-ogen gekregen: altijd op zoek naar structuren die hierdoor een andere betekenis kunnen krijgen.

Een recent werk bestaat uit een cassette bevattende een exemplaar van de gratis krant ‘De Pers’ in combinatie met afwrijfsels van Romeinse steigerpalen. Het heeft iets magisch, het gedateerde van de krant (de datum staat op iedere bladzijde vermeld), in relatie tot de afdruk van de 1800 jaar oude objecten. Het papier speelt eveneens een rol. Het fragiele Chinese papier van de historische afdruk tegenover het goedkope en vergelende van de courantendruk.