Een onderzoek naar presentatievormen
van het kunstenaarsboek.

Het boek op de leestafel. /// Het gesloten archief. /// Het boek in een doos. /// Het open archief. ///
Het boek in de schappen. /// Het boek letterlijk betreden. /// Het boek op de grond onder ijzeren platen.
/// Het boek in een intieme ruimte. /// Het boek als installatie in 2 aangrenzende ruimtes. /// Het boek
in een werkruimte. /// Het boek als object waar je langs loopt. /// Het boek als concept voor een ruimte.

close

deelnemer: Mevrouw Vos [#04]


Mevrouw VosMevrouw VosMevrouw Vos

'IK ZOU ER BIJNA KATHOLIEK VAN WORDEN'
Een gesprek met mevrouw Vos, boekenverzamelaar

Mevrouw Vos uit Amstelveen is een boekenverzamelaar. Haar woning puilt er werkelijk van uit. Weliswaar begint er een gestage ordening in de verzameling te komen, waardoor het er steeds opgeruimder uit gaat zien, maar toch. Eens in de week wordt er tijd besteed aan het rubriceren en catalogiseren van de collectie. Die catalogus is belangrijk, een middel om de verzameling zichtbaar te maken. Een willekeurige bezoeker die aanbelt, wordt eerst enthousiast blaffend begroet door haar 2 hondjes. Die kennen inmiddels hun plek. In hun wereld bestaan er geen boeken, niet als leesvoer en ook niet als voer in letterlijke zin.

Vol liefde wordt er over de verzameling verteld. Ooit verzuchtte ze bij een fraai geïllumineerd verguld middeleeuws handschrift: "Ik zou er bijna katholiek van worden!". Mevrouw Vos kan zich echt verliezen in de mooi vormgegeven letter A bij het boek Genesis.

Zwaartepunt van de collectie ligt op typografie van Nederlandse bodem. Met name de uitgaven van letterontwerpers als Van Krimpen en De Roos zijn goed vertegenwoordigd. Uitgaven van uitgevershuizen zoals Stols en Nypels, die werk van Nederlandse auteurs als Slauerhoff, Marsman en Du Perron vertegenwoordigden.

Ooit begon ze te verzamelen met haar inmiddels overleden echtgenoot Rik. Avond aan avond las hij haar voor. Waar haar man het accent op het geschrevene legde, heeft mevrouw Vos het beeldende element naar voren gehaald. Ze woonden indertijd vlak bij de Spiegelstraat in Amsterdam, waar de antiquariaten gevestigd waren. Ze weet nog precies hoe het begon: het bekijken, betasten en aanschaffen van een boek over het werk van Vlaams kunstenaar Edgar Tytgat. Woordblindheid speelt vanaf de jeugdjaren parten. Niet zo verwonderlijk dat boeken met 'plaatjes' haar aandacht hebben. De typografie in de boeken dient dan ook esthetisch en vooral duidelijk te zijn. Anders leidt het geschreven woord alleen maar tot verwarring. De inhoud is ondergeschikt aan de vorm, maar hoort er toch zeker bij. De boodschap moet dus feilloos gelezen kunnen worden. Het kijken naar boeken is een soort afwijking. Van zeer onschuldige aard weliswaar, aldus de verzamelaar.

De typografische collectie is inmiddels compleet. Om toch verder te kunnen verzamelen werd het accent verschoven naar kunstenaarsboeken. Met name omdat het verzamelen nooit ophoudt en het zo een levend iets blijft. Kunstenaars maken boeken en gaan er op een onorthodoxe manier mee om. Zo koopt ze regelmatig bij Johan Deumens in Haarlem. Kunstenaars als Martin Peulen en Christiane Baumgartner volgt ze van tijd tot tijd. Bijna alle boekwerken van Frans Baake zijn in de verzameling vertegenwoordigd, daarmee de grootste vindplaats vormend op het noordelijk halfrond. Daarnaast is er het circuit van de Drukkers in de Marge, waardoor regelmatige typografische hoogstandjes binnen handbereik komen. Er is sprake van een direct contact met makers en handelaren, vaak van vriendschappelijke aard.

Ooit kwam een socioloog op bezoek, bezig met een boek over verzamelaars en hun passie.

Op de vraag wat nu eigenlijk haar drijfveer vormt tot het verzamelen, was het antwoord kort maar krachtig: "hebzucht!". Begeerte slaat de klok. Daarnaast is er natuurlijk het gevoel voor pure schoonheid.

De boekencollectie is volgens eigen zeggen niet erg zichtbaar. Boeken worden veelal gekocht tijdens veilingkijkdagen. Na bemachtiging van een nieuwe aanwinst komt het eerst een tijdje op een daarvoor bestemde lessenaar te liggen. Daarna gaat het in één van de kasten. Een heel erg kostbaar exemplaar gaat achter slot en grendel. Niet zozeer om diefstal tegen te gaan, maar meer nog om direct zonlicht te weren. Voor mevrouw Vos spelen de beperkingen die de presentatie van de boeken met zich meebrengen niet zozeer. Het belangrijkste is dat de boeken goed geconserveerd worden om zo goed mogelijk de tand des tijds te kunnen doorstaan. Als verzamelaar heb je toch een mate van verantwoordelijkheid, namelijk het doorgeven van kennis en schoonheid.